İran nükleer anlaşması iptal olursa Dünya daha tehlikeli hale gelecek

Risk daha en başından belliydi. 2015 yılında altı ülkenin birleşerek İran’ın nükleer tesislerden arınması ile yaptırımların kalkması için imzaladıkları JCPOA anlaşması sırasında herkes İran’ın bu anlaşmaya uymaması durumunda işlerin kritikleşeceğini biliyordu.

Bu hafta Salı günü risk gerçeğe dönüştü.

Başkan Donald Trump riskin büyük olduğunu biliyordu. İttifakları bunun sonuçlarının çok büyük olacağını söylerken Trump savunmaya geçmişti bile. Ama eğer Birleşik Devletler anlaşmadan çekilirse bu Amerika’nın tüm dünyaya ihaneti olarak görülecekti.

Anlaşmanın bozulması halinde bunun en büyük dört etkisinin şöyle olacağı tahmin ediliyor:

1. İRAN DAHA TEHLİKELİ ve TUTARSIZ OLACAK

İran için çok önemli bir sürece girildi. Ekonomik durumu iyi değil. İşsizlik ve dış borçlar yüksek. İran ekonomisine güven azaltı. Uluslararası çapta uygulanan yaptırımlar İran lideri Mahmoud Ahmadinejad’ı da ciddi şekilde etkiledi.

Bu yıl hem sağ kanat reformcular hem de daha radikal İslamcılar İran’ı ciddi şekilde eleştirdi. Başkan Hassan Rouhani ise dışarıdan gelecek yatırımcılar için daha fazla çalıştı. Şimdi Amerika’nın anlaşmadan çekilme ihtimali ile Tahran yeni bir nükleer silah programına başlamayı ciddi şekilde düşünebilir. Bu da çok kısa süre sonra Dünya’nın daha büyük bir tehditle karşılaşması anlamına gelecektir.

2. NÜKLEER SİLAHLANMAYA ENGEL OLMAK ZORLAŞACAK

JCPOA anlaşması oldukça farklı bir anlaşmaydı çünkü ilk kez bir ülke nükleer silahlardan arınmayı ve üretime devam etmemeyi kabul etmiş, diğer ülkeler de ona yaptırımları kaldırmıştı. İsrail ve Kuzey Kore gibi bu tür bir anlaşmaya yanaşmayan ülkeler de bu anlaşma sonrasında daha sert bir şekilde kınanmıştı.

Ancak Salı günü anlaşmanın bozulma ihtimali ortaya çıktığında Kuzey Kore de bunu yakından takip etmeye başladı çünkü kendisi de nükleer silah üretimine devam etmek istiyordu. Artık bu anlaşmanın bozulması onun ve diğer ülkelerin de üretim yapabileceği anlamına gelecek.

3. TRANS-ATLANTİK BİRLİĞİ BOZULACAK

Amerika’nın anlaşmadan çekilme ihtimali Avrupa’yı da ciddi şekilde etkileyecektir. Avrupalı liderle yaptıkları açıklamalarda bu anlaşma sonrası İran ile ticaret yapan pek çok ülkenin izole olduğunu ve yalnızlaştığını ancak anlaşmanın geçersiz olması halinde İran ile yapılacak ticaretin artacağına ve Avrupa’daki işlerin genel anlamda bozulacağına işaret ettiler.

4. BÖLGESEL ÇATIŞMALAR DERİNLEŞECEK

Nükleer diploması araştırmacılarından Ariane Tabatabai konuyla ilgili yaptığı açıklamada “Kendimizi hiç kandırmayalım füzelerin üretilmesi ile insan hakları ayaklar altına alınacak ve çatışmalar derinleşecektir.” dedi.

Bu anlaşmanın bozulması özellikle Suudi Arabistan ve İsrail için de büyük bir kazanç olacak çünkü çok uzun süre sonra ilk kez yaptırımlar kalkacak. İran ise Irak ve Suriye çatışmasında gücünü arttırmak için harekete geçecek. Tüm bu gelişmeler oldukça kritik ancak İran anlaşması bozulursa gerçekten neler olacak kimse henüz tam olarak bilmiyor.

Bekleyip göreceğiz.

Çeviri: Pınar Dinçkurt

Kaynak

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir