Bankacının Suçlu Bulunması ABD-Türkiye İlişkilerinde Gerginlik Yaratır mı?

ABD; Halk Bankası eski genel müdür yardımcısı Mehmet Hakan Atilla’nın ABD mahkemesinde mahkûm edilmesi, Türkiye ile ABD arasındaki gergin ilişkilerin daha da zorlanmasına neden olabilir. Manhattan’daki yargılamadan dolayı, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD’li yetkilileri, ülkesinin ulusal ve ekonomik çıkarlarına zarar vermek ve muhaliflerinin gündemlerini genişletmekle suçladı. Davayı, “uluslararası darbe girişiminden başka bir şey değil” diye nitelendirdi.

  1. Türkiye’nin, Karara Tepkisi

Dışişleri bakanlığının açıklamalarına göre, ABD’nin mali yaptırımlarına karşı İran’a yardım eden Hakan Atilla’nın mahkûm edilmesi, “haksız ve talihsiz” bir gelişme ve ABD mahkemelerinin Türkiye’nin içişlerine müdahalesidir. Başbakan Yardımcısı Recep Akdağ, 1999 yılından bu yana ABD’de yaşayan ve Erdoğan’a karşı düzenlenen 2016 darbesi girişiminden sorumlu tutulan Gülen’in destekçileri tarafından delillerin “uydurulmuş” olduğunu söyledi. Cuma günü Erdoğan, davanın “çelişkilerle dolu” olduğunu belirterek, ABD’yi adalet anlayışını gözden geçirmeye davet etti.

  1. Davanın Muhtemel Sonuçları

Atilla’nın mahkûmiyeti, ABD makamlarını Türkiye’yi ya da bankalarını cezalandırmaya itiyor. Özellikle jüri, programın resmi olarak Türkiye Halk Bankası AŞ olarak bilinen devlet tarafından işletilen bankadaki yöneticiler tarafından geliştirildiğini belirtti. ABD şimdiye kadar bu konuda herhangi bir bilgi vermedi. Türk hükümetinin sözcüsü Bekir Bozdağ, dava konusunun yaptırımlar yoluyla Türkiye ekonomisinin sekteye uğratılmasına yönelik bir girişim olduğunu defalarca dile getirerek endişelerini aktardı.

  1. Davada Kimler Bulunuyor?

Sadece Halkbank eski genel müdür yardımcısı Atilla mahkûm edildi. Türkiye’nin eski ekonomi bakanı Zafer Çağlayan ve diğer iki Halkbank yöneticisi de dâhil olmak üzere diğerleri gıyaben yargılandı. Davanın merkezinde, Türkiye’de bir iş ağı kuran ve hükümetin en üst düzeyleriyle bağlantısı olan zengin işadamı  Türk-İranlı Reza Zarrab bulunuyor. Mart 2016’da Disney World’ ailesiyle yaptığı bir gezide tutuklanan Zarrab, davanın hemen öncesinde suçlu olduğunu ve Erdoğan’ın, İran adına aklama çabalarını bildiğini ve desteklediğini ifade etti.

  1. Türkiye-ABD İlişkilerine Yönelik Endişeler

Yakın tarihte iki müttefik arasındaki ilişkiler zaten kötüydü. Erdoğan, Washington’un Gülen’i iade etmeyi reddetmesinden bu yana Türkiye’nin ittifakını giderek sorguladı ve Gülen taraftarlarının, bu davayı Türkiye’yi karalamak için kullandığını söyledi. Başkan Donald Trump’in ilk ulusal güvenlik danışmanı Michael Flynn’in, Gülen’i ele geçirmek ve Türk yetkililere teslim etmekle görevli olduğu iddia edilerek soruşturma altına alındığı bildirildi. Türkiye, dava başlamadan önce New York Belediye Başkanı Rudy Giuliani ve eski ABD Başsavcısı Michael Mukasey ile aracılık yapması için görüşmelerde bulundu.

  1. Piyasalar nasıl tepki gösterdi?

    Halkbank hisseleri Perşembe günü İstanbul’da, karardan bir gün sonra % 4,8 oranında yükseldi. Mahkemeye kadar geçen sürede lira 12 ay içinde dolar karşısında % 5.2 değer kaybetti. Arjantin pezosu sonrasında ortaya çıkan piyasa para birimleri arasında ikinci en kötü rekora sahip oldu. 10 yıllık tahvil verimleri % 13 üzerinde rekor seviyeye yükseldi. Tabiiki bunların hepsi davadan dolayı değil. Yatırımcılar, sadece ABD ile değil, Almanya, diğer AB ülkeleri ve NATO ile de anlaşmazlık içinde olan Türkiye’nin Batı’yla olan bağını kaybetmesinden endişe duyuyor. Hisse senedi piyasası, geçen sene liraya göre % 48 artışla endişeleri azalttı. Bununla birlikte, Halkbank’taki % 15’lik artış bankacılık endeksinin % 32’sinin altındaydı. Analistler, Türk bankaları arasında en kötü performansı Halkbank’ın  sergilediğini açıkladı.
  1. Bu, Halkbank İçin Ne Anlama Gelir?

ABD hükümeti, bu bankanın haksızlık yaptığı sonucuna varırsa, ABD doları cinsinden işlem yapma kabiliyetini kısıtlamak için bir dizi eylem getirebilir. Dava, Halkbank’a karşı ağır cezalar doğuracak olan ABD hazinesine taşınacaktır.

Global Source Ortaklarından Atilla Yeşilada, Perşembe günü bir raporda, “Suçlamalar o kadar büyük ki  (Özellikle, şimdiki cumhurbaşkanına yönelik), ciddi ve kapsamlı bir cezadan söz edilebilir” dedi. Türkiye Hazine Müsteşarlığı’nın bankalara yapılan zararları hafifletebilmek için her türlü para cezasına yardımcı olabileceğini, Halkbank, dosyalama sürecinde Atilla’nın karara itiraz etme hakkı olduğu için yasal sürecin henüz tamamlanmadığını belirten Yeşilada, borç verme faaliyetlerini sürdüreceğini ve bunu “ulusal ve uluslararası düzenlemelere uygun, güçlü, güvenilir ve kesintisiz bir şekilde yapacağını” da sözlerine ekledi.

  1. Halkbank’ın Önemi

İcra Kurulu Başkanı Osman Arslan 20 Ekimde yaptığı açıklamada, “Halkbank hükümet tarafından, 280 milyar lira (74 milyar dolar) varlığı ile Türkiye’nin en büyük ve başarılı devlet bankası olarak görülüyor. Banka’nın geleneksel müşteri tabanı, çoğunlukla küçük işletmelerden oluşuyor ve yasadışı finansman seçeneklerini engelleyerek, artan kredilere fon sağlamak için yerel para birimi finansmanına güveniyor.” Dedi.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir